|
1ـ از امام صادق(عليه السلام) نقل شده است كه فرمود: هر كس مابين نافله صبح و نماز صبح در روز جمعه صد مرتبه بگويد: «سُبْحانَ رَبِّىَ الْعَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ، اَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبِّى وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» خداوند خانه اى در بهشت برايش بنا مى كند.(1)
2ـ كسى كه پيش از نماز صبح روز جمعه سه مرتبه (از روى خلوص نيّت) بگويد: «اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذي لا اِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومِ، وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» گناهانش آمرزيده مى شود، هرچند بسيار زياد باشد.(2)
1ـ از امام صادق(عليه السلام) نقل شده است كه فرمود: هر كس مابين نافله صبح و نماز صبح در روز جمعه صد مرتبه بگويد: «سُبْحانَ رَبِّىَ الْعَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ، اَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبِّى وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» خداوند خانه اى در بهشت برايش بنا مى كند.(1)
2ـ كسى كه پيش از نماز صبح روز جمعه سه مرتبه (از روى خلوص نيّت) بگويد: «اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذي لا اِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومِ، وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» گناهانش آمرزيده مى شود، هرچند بسيار زياد باشد.(2)
3ـ هيچ عملى در اين روز از صلوات بر محمّد و آل محمّد با فضيلت تر نيست،(3) و مطابق حديثى ديگر: صد بار صلوات در روز جمعه باعث برآورده شدن حوائج مى شود،(4) و در روايتى ديگر از امام باقر(عليه السلام) نقل شده كه فرمود: عبادتى در روز جمعه نزد من از صلوات بر محمّد و آل محمّد محبوب تر نيست.(5)
و در روايت ديگرى از امام صادق(عليه السلام) آمده: هر كس بعد از نماز ظهر و نماز صبح روز جمعه و غير جمعه بگويد: «اَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ» نميرد تا اين كه حضرت قائم(عجّل الله تعالى فرجه الشّريف) را درك كند.(6) و مطابق روايتى ديگر، شيخ جليل القدر «ابن ادريس» در كتاب «سرائر» از «جامع بزنطى» نقل كرده كه ابوبصير مى گويد: شنيدم از امام صادق(عليه السلام) كه صلوات بر محمّد و آل محمّد مابين ظهر و عصر معادل هفتاد ركعت نماز است و بعد از عصر روز جمعه نيز بگويد:
اَللّهُمَّ صَـلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، اَلاَْوْصِياءِ الْمَرْضِيّينَ بِاَفْضَلِ
خدايا درود فرست بر محمّد و آل محمّد اوصياى پسنديده به بهترين
صَلَواتِكَ، وَبارِكْ عَلَيْهِمْ بِاَفْضَلِ بَرَكاتِكَ، وَالسَّلامُ عَلَيْهِمْ وَ عَلى
درودهاى خود و بركت ده بر ايشان به بهترين بركاتت و سلام بر ايشان و بر
اَرْواحِهِمْ وَ اَجْسادِهِمْ، وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَكاتُهُ.(7)
ارواح و اجسادشان و رحمت خدا و بركاتش.
اين صلوات (با مقدارى تفاوت) در كتب مشايخ حديث، با سندهاى بسيار معتبر و با فضيلت هاى بسيار نقل شده است.(8)
4ـ در نماز صبح در ركعت اوّل سوره جمعه و در ركعت دوم سوره توحيد بخواند.(9)
5ـ بعد از نماز صبح پيش از آن كه سخن بگويد اين دعا را بخواند تا كفّاره گناهان او از اين جمعه تا جمعه ديگر باشد:
اَللّهُمَّ ما قُلْتُ فى جُمُعَتى هذِهِ مِنْ قَوْل، اَوْ حَلَفْتُ فيها مِنْ حَلْف، اَوْ
خدايا هر گفتارى كه در اين روز جمعه ام گويم يا سوگندى كه در آن خوردم يا
نَذَرْتُ فيها مِنْ نَذْر، فَمَشِيَّتُكَ بَيْنَ يَدَىْ ذلِكَ كُلِّهِ، فَما شِئْتَ مِنْهُ اَنْ
نذرى كه در آن كردم پس در تمام آنها مشيّت و اراده تو پيش از همه آنهاست آنچه از
يَكُونَ كانَ، وَ ما لَمْ تَشَأْ مِنْهُ لَمْ يَكُنْ، اَللّـهُمَّ اغْفِرْ لى وَ تَجاوَزْ عَنّى،
آن بخواهى مى شود و آنچه نخواهى نمى شود خدايا مرا بيامرز و از من بگذر
اَللّـهُمَّ مَنْ صَلَّيْتَ عَلَيْهِ فَصَلواتى عَلَيْهِ، وَ مَنْ لَعَنْتَ فَلَـعْـنَتـى عَلَيْـهِ.
خدايا هر كه را تو رحمت بر او فرستادى پس رحمت من هم بر او باد و هر كه را تو از رحمتت دور كردى پس لعنت من هم بر او باد.
6ـ در روايت است: هر كس بعد از نماز صبح در روز جمعه بنشيند و مشغول تعقيبات گردد تا آفتاب طلوع كند خداوند در فردوس اعلى (مقامات عالى بهشت) هفتاد درجه براى او قرار دهد.(10)
7ـ «شيخ طوسى» روايت كرده است: مستحب است كه در تعقيب نماز صبح روز جمعه اين دعا را بخواند:
اَللّـهُمَّ اِنّى تَعَمَّدْتُ اِلَيْكَ بِحاجَتى، وَ اَنْزَلْتُ اِلَيْكَ الْيَوْمَ فَقْرى وَ فاقَتى
خدايا من به خواسته خود تو را قصد كردم و امروز بار فقر و نيازمندى و بيچارگى ام را
وَمَسْكَنَتى، فَاَ نَا لِمَغْفِرَتِكَ اَرْجى مِنّى لِعَمَلى، وَ لَمَغْفِرَتُكَ وَ رَحْمَتُكَ
بدرگاه تو فرود آوردم و من به آمرزش تو اميدوارتر از كردار خود هستم و مسلّماً آمرزش و رحمت تو
اَوْسَعُ مِنْ ذُنُوبى، فَتَوَلَّ قَضآءَ كُلِّ حاجَة لى بِقُدْرَتِكَ عَلَيْها، وَ تَيْسيرِ
وسيع تر از گناهان من است پس به عهده گير برآوردن هر حاجتى كه دارم بدان جهت كه قدرت بر آن دارى و بر تو
ذلِكَ عَلَيْكَ، وَ لِفَقْرى اِلَيْكَ، فَاِنّى لَمْ اُصِبْ خَيْراً قَطُّ اِلاَّ مِنْكَ، وَ لَمْ
آسان است و براى آن كه من هم نيازمند به تو هستم زيرا هرگز به خير نرسيده ام جز از جانب تو
يَصْرِفْ عَنّى سُوءً قَطُّ اَحَدٌ سِواكَ، وَ لَسْتُ اَرْجُو لاِخِرَتى وَ دُنْياىَ، وَ لا
و هيچ كس از من هرگز بدى را دفع نكرده جز تو و من براى آخرت و دنيا
لِيَوْمِ فَقْرى،يَوْمَ يُفْرِدُنِى النّاسُ فى حُفْرَتى،وَ اُفْضى اِلَيْكَ بِذَنْبى سِواكَ.(11)
و روز نيازم روزى كه مرا در قبرم تنها گذارند و گناهم را بسويت آرم جز به تو به كسى اميد ندارم.
8ـ سوره هاى احقاف و مؤمنون را بخواند كه مطابق روايتى از امام صادق(عليه السلام)، هر كس شب يا روز جمعه سوره احقاف بخواند ترسى در دنيا به او نرسد و از وحشت قيامت ايمن گردد و هر كس در هر جمعه سوره مؤمنون را بخواند، خداوند اعمال او را به سعادت ختم كند و در فردوس اعلى همراه با پيامبران و رسولان، به او منزل دهد.(12)
خواندن سوره هاى نساء، هود، كهف، صافات نيز توصيه شده(13) و بعد از نماز صبح سوره الرحمن بخواند و بعد از آيه «فَبِأىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ» بگويد: «لا بِشَىْء مِنْ آلائِكَ رِبِّ أُكَذِّبُ».(14)
سوره «قل يا ايّها الكافرون» را ده مرتبه هنگام طلوع آفتاب بخواند و دعا كند تا دعايش مستجاب شود.(15)
9ـ مطابق روايات فراوانى پرداختن به نظافت در جمعه بسيار خوب است از جمله شستن سر با خطمى سبب رهايى از جذام و برص و جنون مى شود،(16) و در روايات متعدّدى از امام صادق(عليه السلام) آمده است كه گرفتن ناخن و شارب در روز جمعه، سبب فزونى روزى مى شود.(17)
10ـ با توجّه به اين كه بسيارى از مؤمنين در نماز جمعه شركت مى كنند يا به ديدن بستگان و دوستان مى روند، مستحب است در اين روز از عطر و بوى خوش استفاده كنند. در روايتى از امام موسى بن جعفر(عليهما السلام) آمده است: سزاوار نيست ترك بوى خوش در هر روز و اگر قادر بر آن نبود، يك روز در ميان و اگر بر آن نيز قادر نبود در روز جمعه.(18)
11ـ غسل جمعه كند كه از سنّتهاى مؤكّد است و مطابق روايتى، رسول خدا(صلى الله عليه وآله) به اميرمؤمنان على(عليه السلام) فرمود: در هر جمعه غسل بجا آور اگرچه هزينه خوراك خود را صرف آن كنى، زيرا سنّتى از اين بزرگتر وجود ندارد،(19) و مطابق روايتى ديگر از امام صادق(عليه السلام): هر كس در روز جمعه غسل كند و اين دعا را بخواند:
اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ، وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ
گواهى دهم كه معبودى جز خداى يگانه نيست كه شريكى ندارد و گواهى دهم كه محمّد بنده
وَرَسُولُهُ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَ اجْعَلْنى مِنَ التَّوّابينَ،
و رسول اوست خدايا درود فرست بر محمّد و آل محمّد و مرا از توبه كنندگان
وَاجْعَلْنى مِنَ المُتَطَهِّرينَ.
و پاكيزه شدگانم قرار ده.
براى او طهارتى باشد تا جمعه آينده(20) (يعنى از گناهان پاك مى شود و يا اعمالش از طهارت معنوى برخوردار شده، مورد قبول واقع مى شود).
يادآورى: زمان غسل جمعه بعد از طلوع فجر تا ظهر روز جمعه است.
12ـ صدقه در اين روز مستحبّ مؤكّد است و مطابق روايتى از امام صادق(عليه السلام) صدقه در شب جمعه و روز آن، هزار برابر صدقه در اوقات ديگر است.(21)
13ـ با خريدن چيزى نيكو براى خانواده و فرزندان، زمينه شادى آنها را نسبت به آمدن جمعه فراهم كند.(22)
14ـ خود را از كارهاى دنيايى فارغ كند و بخشى از روز را به فراگيرى مسائل دينى خود مشغول شود، چنانكه از امام صادق(عليه السلام) نقل شده است: نفرين بر مسلمانى كه در هفته، (بخشى از) روز جمعه را صرف آموختن مسائل دينى خود نگرداند و براى اين امر، خود را از كارهاى ديگر فارغ نسازد.(23)
15ـ زيارت حضرت رسول(صلى الله عليه وآله) و ائمّه طاهرين صلوات اللّه عليهم اجمعين را بجا آورد،(24) كه در بخش زيارات كيفيّت آن گذشت.
16ـ به زيارت اموات رود كه فضيلت بسيار دارد و از امام باقر(عليه السلام) نقل شده: زيارت كنيد مردگان را در روز جمعه، چراكه آنان در اين روز از طلوع فجر تا طلوع خورشيد، شخص زيارت كننده را مى شناسند و شاد مى شوند،(25) و البتّه زيارت پدر و مادر و بستگان نزديك از احياء اهميّتش بيشتر است.
17ـ دعاى ندبه بخواند كه از اعمال اعياد چهارگانه (غدير، فطر، قربان و جمعه) است،(26) و در بخش دعاهاى معروف (صفحه 189) گذشت.
18ـ نوافل روز جمعه كه بيست ركعت است را بجا آورد،(27) و براى كيفيّت بجا آوردن آن به رساله هاى عمليّه مراجعه شود.
19ـ نمازهاى مستحبّى را كه براى روز جمعه نقل شده (نظير نماز جعفر طيّار، نماز كامله و نماز حضرت رسول(صلى الله عليه وآله) كه با سندهاى بسيار معتبر و آثار و بركات فراوان نقل شده اند) بجا آورد كه در بخش نمازهاى معروف (صفحه 1061) به بعضى از آنها اشاره مى شود.
20ـ چون ظهر شود دعايى را بخواند كه محمّد بن مسلم از امام صادق(عليه السلام) نقل مى كند و مطابق نقل «شيخ طوسى» در «مصباح المتهجّد» چنين است:
لا اِلهَ اِلاّ اللهُ وَ اللهُ اَكْبَرُ، وَ سُبْحانَ اللهِ وَالْحَمْدُ للهِِ الَّذى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَ لَمْ
معبودى نيست جز خدا و خدا بزرگتر (از توصيف) است منزه است خدا و ستايش خاص خدايى است كه فرزندى نگرفته و
يَكُنْ لَهُ شَريكٌ فِى الْمُلْكِ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِىٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبيراً *
شريكى در فرمانروايى برايش نيست و خوارى ندارد تا نيازى بيارى داشته باشد و او را به بزرگى ياد كن
سپس بگويد:
يا سابِغَ النِّعَمِ، يا دافِعَ النِّقَمِ، يا بارِئَ النَّسَمِ، يا عَلِىَّ الْهِمَمِ، يا
اى فرو ريز نعمتها اى جلوگير بديها و اى آفريننده انسانها اى داراى همتهاى والا اى
مُغْشِىَ الظُّلَمِ، يا ذَاالْجُودِ وَالْكَرَمِ، يا كاشِفَ الضُّرِّ وَ الأَلَمِ، يا مُونِسَ
پوشاننده تاريكيها اى صاحب جود و كرم اى برطرف كننده زيان و درد اى همدم
الْمُسْتَوْحِشينَ فِى الظُّلَمِ، يا عالِماً لا يُعَلَّمُ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ
وحشت زدگان در تاريكيها اى دانايى كه كسى او را نياموخته درود فرست بر محمّد و آل
مُحَمَّد، وَ افْعَلْ بى ما اَنْتَ اَهْلُهُ، يا مَنِ اسْمُهُ دَوآءٌ، وَ ذِكْرُهُ شِفآءٌ،
محمّد و با من آن كن كه تو شايسته آنى اى آن كه نامش دواى دردها و يادش شفاى امراض
وَ طاعَتُهُ غَنآءٌ، اِرْحَمْ مَنْ رَاْسُ مالِهِ الرَّجآءُ، وَ سِلاحُهُ الْبُكاءُ، سُبْحانَكَ
و اطاعتش موجب توانگرى و بى نيازى است رحم كن بر آن كه سرمايه اش اميد و اسلحه اش گريه است منزهى تو
لا اِلـهَ اِلاَّ اَنْتَ، يا حَنّانُ يا مَنّانُ، يا بَديعَ السَّمواتِ وَالاَْرْضِ، يا
معبودى جز تو نيست اى پر مهر اى بسيار نعمت ده اى پديد آرنده آسمانها و زمين اى
ذَاالْجَلالِ وَ الاِْكْرامِ.(28)
داراى جلالت و بزرگوارى.
21ـ شركت در نماز جمعه بسيار خوب و پراهميّت، و سبب شكوه و عظمت اسلام است و اگر توفيق شركت در نماز جمعه را پيدا نكرد، در نماز ظهر سوره جمعه و منافقين و در نماز عصر سوره جمعه و توحيد را بخواند(29) و مرحوم صدوق از امام صادق(عليه السلام) روايت كرده: از چيزهايى كه بر هر مؤمنى كه شيعه ما باشد لازم است اين است كه در شب جمعه در نماز (عشا) سوره جمعه و سبّح اسم ربّك الاعلى، و در روز جمعه در نماز ظهر، سوره جمعه و منافقين را بخواند كه اگر چنين كند اقتدا به عمل پيامبر(صلى الله عليه وآله) كرده و جزايش بهشت است.(30)
22ـ دعاى 46 صحيفه سجّاديه (يا مَنْ يَرْحَمُ مَنْ لا يَرْحَمُهُ الْعِباد) و 48 آن (أَللّهُمَّ هذا يَوْمٌ مُبارَكٌ) را بخواند.
23ـ «شيخ طوسى» در «مصباح» روايت كرده: هر كس بعد از نماز ظهر روز جمعه دو ركعت نماز، و در هر ركعت بعد از حمد، هفت مرتبه «قُلْ هُوَ اللّه أَحَد» بخواند و بعد از نماز بگويد:
اَللّهُمَّ اجْعَلْنى مِنْ اَهْلِ الْجَنَّةِ الَّتى حَشْوُهَاالْبَرَكةُ، وَعُمّارُهَا الْمَلائِكَةُ،
خدايا مرا از اهل بهشت قرار ده كه درونش بركت است و آباد كنندگانش فرشتگانند
مَعَ نَبِيِّنا مُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، وَاَبينا اِبراهيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ.
در جوار پيامبرمان محمّد صلى الله عليه و آله و پدرمان ابراهيم عليه السلام.
تا جمعه ديگر بلا و فتنه اى به او نرسد و حق تعالى ميان او و محمّد(صلى الله عليه وآله) و ابراهيم(عليه السلام) (در بهشت) جمع كند.(31)
24ـ بعد از نماز عصر هفتاد مرتبه «اَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ» بگويد تا خداوند متعال گناهان او را بيامرزد.(32)
25ـ چنانكه در بخش دعاهاى معروف (صفحه 108) گذشت، بهترين زمان براى خواندن دعاى عشرات، عصر روز جمعه است.
26ـ نيز در بخش دعاهاى معروف (صفحه 114) گذشت، كه مستحب است خواندن دعاى «سمات» در ساعتهاى آخر روز جمعه.
27ـ با توجّه به اين كه روز جمعه از چند جهت تعلّق به امام عصر ـ عجّل اللّه تعالى فرجه ـ دارد; اوّلاً: از اين جهت كه ولادت حضرتش در اين روز بوده.(33) ثانياً: ظهور شريف آن جناب طبق بعضى روايات در چنين روزى خواهد بود،چنانكه دربخش اعمال ايّام هفته،ضمن زيارت آن حضرت در روز جمعه خواهد آمد:
«هذا يَوْمُ الْجُمُعَةِ، وَ هُوَ يَوْمُكَ الْمُتَوَقَّعُ فيهِ ظُهُورُكَ، وَ الْفَرَجُ فيهِ
اين روز جمعه است و اين روزى است كه انتظار مى رود در آن ظهور تو و فرج
لِلْمُؤمِنينَ عَلى يَدِكَ»(34)
مؤمنين در آن به دست تو
و حضرت در چنين روزى پاك كردن زمين را از لوث وجود جبّارين و ملحدين و كافرين و منافقين، آغاز مى كند و با اظهار كلمه حق، و اِعلاى دين و شرايع ايمان، چشم و دل مؤمنان را در آن روز روشن و مسرور مى نمايد، چنانكه آيه «وَ اَشْرَقَتِ الاْرْضُ بِنُورِ رَبِّها; روزى كه زمين به نور پروردگارش منوّر مى شود» بر اين روز «ظهور» تطبيق داده شده است،(35) با توجّه به اين نكات، شايسته است كه به خواندن چند چيز در اين روز مبادرت شود:
الف) زيارت آل ياسين كه در بخش زيارات (صفحه 503) گذشت.
ب) اين دعا كه «شيخ طوسى» در «مصباح المتهجّد» در خلال اعمال روز جمعه، آن را از امام رضا(عليه السلام) براى صاحب الامر نقل كرده است; به اين صورت كه يونس بن عبدالرّحمان مى گويد: امام رضا(عليه السلام) پيوسته امر مى كرد كه با اين دعا براى حضرت مهدى(عليه السلام) دعا كنيد:
اَللّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ وَلِيِّكَ وَخَليفَتِكَ وَحُجَّتِكَ عَلى خَلْقِكَ...كه در بخش زيارات (صفحه 525) گذشت.
ج) صلواتى را كه شيخ طوسى در اعمال عصر روز جمعه آن را ذكر نموده است قرائت كند. مرحوم «سيّد بن طاووس»(36) فرموده: كه اين صلوات مروىّ از مولاى ما حضرت مهدى ـ صلوات اللّه عليه ـ است و تأكيد شده كه هرگز اين صلوات را ترك مكن، و طبق نقل شيخ در «مصباح» چنين است:
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد سَيِّدِ الْمُرْسَلينَ، وَ خاتَمِ النَّبِيّينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ
خدايا درود فرست بر محمّد آقاى رسولان و خاتم پيمبران و حجت پروردگار
الْعالَمينَ، اَلْمُنْتَجَبِ فِى الْميثاقِ،اَلْمُصْطَفى فِى الظِّلالِ،اَلْمُطَهَّرِ مِنْ كُلِّ
جهانيان برگزيده در روز عهد و پيمان انتخاب شده در عالم اشباح و مجردات پاكيزه از هر
آفَة، اَلْبَرىءِ مِنْ كُلِّ عَيْب، اَلْمُؤَمَّلِ لِلنَّجاةِ، اَلْمُرْتَجى لِلشَّفاعَةِ،
آفت مبرّاى از هر عيب، نجات از وى آرزو شود و اميد شفاعت به اوست
اَلْمُفَوَّضِ اِلَيْهِ دينُ اللهِ، اَللّهُمَّ شَرِّفْ بُنْيانَهُ، وَ عَظِّمْ بُرْهانَهُ، وَ اَفْلِجْ حُجَّتَهُ،
آن كس كه دين خدا به او واگذار شده خدايا پايه و اساس كارش را برافراز و برهان و منطقش را عظمت ده و حجّتش را آشكار گردان
وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ، وَ اَضِئْ نُورَهُ، وَ بَيِّضْ وَجْهَهُ، وَ اَعْطِهِ الْفَضْلَ وَالْفَضيلَةَ،
و درجه اش را بلند كن و تابان كن نورش را و سفيد گردان رويش را برترى و فضيلت و مقام
وَالْوَسيلَةَ وَ الدَّرَجَةَ الرَّفيعَةَ، وَ ابْعَثْهُ مَقاماً مَحْمُوداً يَغْبِطُهُ بِهِ الاَْوَّلُونَ
و وسيله (بلندترين درجات بهشت) و درجه بلند به او عطا كن و او را به مقام (شايسته و) پسنديده اى برگزين كه مورد غبطه گذشتگان
وَالأخِرُونَ، وَ صَلِّ عَلى اَميرِالْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ قآئِدِ الْغُرِّ
و آيندگان باشد و درود فرست بر اميرمؤمنان و وارث (علم) پيمبران و پيشواى
الْمُحَجَّلينَ، وَ سَيِّدِ الْوَصِيّينَ، وَحُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ
سفيدرويان و آقاى وصيّان و حجت پروردگار جهانيان و درود فرست بر حسن
بْنِ عَلِىٍّ اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ،
بن على رهبر مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان
وَصَلِّ عَلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِىٍّ اِمامِ الْمُؤْمِنينَ،وَوارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ
و درود فرست بر حسين بن على امام مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت
رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ
پروردگار جهانيان و درود فرست بر على بن الحسين رهبر مؤمنان و وارث
الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ اِمامِ
(علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان و درود فرست بر محمّد بن على امام
الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى جَعْفَرِ
مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان و درود فرست بر جعفر
بْنِ مُحَمَّد اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَحُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ،
بن محمّد امام مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان
وَصَلِّ عَلى مُوسَى بْنِ جَعْفَر اِمامِ الْمُؤْمِنينَ،وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ
و درود فرست بر موسى بن جعفر امام مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت
رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى عَلِىِّ بْنِ مُوسى اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَوارِثِ
پروردگار جهانيان و درود فرست بر على بن موسى امام مؤمنان و وارث
الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ اِمامِ
(علم) پيمبران وحجت پروردگار جهانيان و درود فرست بر محمّد بن على امام
الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، وَ صَلِّ عَلى عَلِىِّ
مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان و درود فرست بر على
بْنِ مُحَمَّد اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ،
بن محمّد امام مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان
وَصَلِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ اِمامِ الْمُؤْمِنينَ، وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَ حُجَّةِ
و درود فرست بر حسن بن على امام مؤمنان و وارث (علم) پيمبران و حجت
رَبِّ الْعالَمينَ، وَصَلِّ عَلَى الْخَلَفِ الْهادِى الْمَهْدِىِّ، اِمامِ الْمُؤْمِنينَ،
پروردگار جهانيان و درود فرست بر آن يادگار صالح راهنما حضرت مهدى امام مؤمنان
وَ وارِثِ الْمُرْسَلينَ، وَحُجَّةِ رَبِّ الْعالَمينَ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد واَهْلِ
و وارث (علم) پيمبران و حجت پروردگار جهانيان خدايا درود فرست بر محمّد و خاندانش
بَيْتِهِ الاَْئِمَّةِ الْهادينَ، اَلْعُلَمآءِ الصّادِقينَ، اَلاَْبْرارِ الْمُتَّقينَ، دَعآئِمِ دينِك،
پيشوايان راهنما و دانشمندان و راستگويان و پرهيزكاران كه ستونهاى دين تو
وَاَرْكانِ تَوْحيدِكَ، وَتَراجِمَةِ وَحْيِكَ، وَحُجَجِكَ عَلى خَلْقِكَ، وَ خُلَفآئِكَ
و پايه هاى محكم توحيد و مفسّران وحى تو و حجتهاى تو بر تمام مخلوقاتت و جانشينانت كه
فى اَرْضِكَ، اَلَّذينَ اخْتَرْتَهُمْ لِنَفْسِكَ، وَاصْطَفَيْتَهُمْ عَلى عِبادِكَ،
در روى زمين هستند آنان كه ايشان را براى خويش برگزيدى و براى بندگانت انتخاب كردى
وَارْتَضَيْتَهُمْ لِدينِكَ، وَ خَصَصْتَهُمْ بِمَعْرِفَتِكَ، وَجَلَّلْتَهُمْ بِكَرامَتِكَ،
و براى دينت پسنديدى و به معرفت خويش مخصوصشان گرداندى و به كرامتت جلالت و برجستگيشان دادى
وَغَشَّيْتَهُمْ بِرَحْمَتِكَ، وَرَبَّيْتَهُمْ بِنِعْمَتِكَ، وَ غَذَّيْتَهُمْ بِحِكْمَتِكَ، وَ اَلْبَسْتَهُمْ
و به رحمتت آنها را پوشاندى و به نعمتت آنان را پروريدى و به حكمتت غذايشان دادى و نورت را
نُورَكَ، وَ رَفَعْتَهُمْ فى مَلَكُوتِكَ، وَحَفَفْتَهُمْ بِمَلائِكَتِكَ، وَشَرَّفْتَهُمْ بِنَبِيِّكَ،
در برشان كردى و در ملكوت خويش آنها را بالا بردى و به فرشتگانت گرداگردشان را پوشاندى و به پيامبرت ايشان را شرف بخشيدى
صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ عَلَيْهِمْ، صَلاةً زاكِيَةً نامِيَة
درود تو بر او و آلش باد خدايا درود فرست بر محمّد و بر ايشان درود پاك و روينده
كَثيرَةً، دآئِمَةً طَيِّبَةً، لا يُحيطُ بِها اِلاَّ اَنْتَ، وَ لا يَسَعُها اِلاَّ عِلْمُكَ، وَ لا
بسيار و هميشگى و پاكيزه اى كه كسى جز تو بدان احاطه ندارد و جز در علم تو نگنجد و هيچ كس
يُحْصيها اَحَدٌ غَيْرُكَ، اَللّـهُمَّ وَ صَلِّ عَلى وَلِيِّكَ الْمُحْيى سُنَّتَكَ، اَلْقآئِمِ
جز تو شماره اش نتواند خدايا و درود فرست بر ولى خود و زنده كننده طريقت (آن كس كه) به امرت
بِاَمْرِكَ، اَلدّاعى اِلَيْكَ، اَلدَّليلِ عَلَيْكَ، حُجَّتِكَ عَلى خَلْقِكَ، وَ خَليفَتِكَ فى
قيام كند و بسويت بخواند و به راه تو دلالت كند حجت تو بر خلق و جانشينت در
اَرْضِكَ، وَشاهِدِكَ عَلى عِبادِكَ، اَللّهُمَّ اَعِزَّ نَصْرَهُ، وَ مُدَّ فى عُمْرِهِ، وَ زَيِّنِ
زمين و گواهت بر بندگان خدايا ياريش را نيرومند و با شوكت كن و بر عمرش بيفزا و زمين را
الاَْرْضَ بِطُولِ بَقآئِهِ، اَللّهُمَّ اكْفِهِ بَغْىَ الْحاسِدينَ، وَ اَعِذْهُ مِنْ شَرِّ
به طول بقايش زيور بخش خدايا او را از ستم حسودان كفايت كن و از شر مكاران محافظتش
الْكآئِدينَ، وَازْجُرْ عَنْهُ اِرادَةَ الظّالِمينَ، وَخَلِّصْهُ مِنْ اَيْدِى الْجَبّارِينَ،
كن و اراده ستمكاران را از او بگردان و از دست گردنكشان خلاصش كن
اَللّهُمَّ اَعْطِهِ فى نَفْسِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ، وَ شيعَتِهِ وَ رَعِيَّتِهِ، وَخاصَّتِهِ وَ عامَّتِهِ
خدايا به او عطا كن درباره خودش و فرزندان و شيعيان و رعاياى او و نزديكانش و عموم پيروانش
وَعَدُوِّهِ، وَ جَميعِ اَهْلِ الدُّنْيا، ما تُقِرُّ بِهِ عَيْنَهُ، وَ تَسُرُّ بِهِ نَفْسَهُ، وَ بَلِّغْهُ
و نيز درباره دشمنان او و تمام مردم دنيا آنچه را كه چشمش بدان روشن شود و دلش بدان شاد گردد و او را به
اَفْضَلَ ما اَمَّلَهُ فِى الدُّنْيا وَ الاْخِرَةِ، اِنَّكَ عَلى كُلِّ شَىْء قَديرٌ، اَللّهُمَّ جَدِّدْ
بهترين چيزى كه در دنيا و آخرت آرزو دارد برسان كه همانا تو بر هرچيز توانايى خدايا تازه كن
بِهِ مَا امْتُحِىَ مِنْ دينِكَ، وَاَحْىِ بِهِ ما بُدِّلَ مِنْ كِتابِكَ، وَ اَظْهِرْ بِهِ ما غُيِّرَ مِنْ
بوسيله او آنچه را كه از دينت محو شده و زنده كن بدست او آنچه را كه از كتابت تبديل يافته و آشكار ساز بوسيله او آنچه را
حُكْمِكَ، حَتّى يَعُودَ دينُكَ بِهِ، وَ عَلى يَدَيْهِ غَضّاً جَديداً خالِصاً مُخْلَصاً،
كه از حكم تو تغيير يافته تا آن جا كه برگردد دين تو بوسيله او و به دست او تر و تازه و پاك و بى آلايش
لا شَكَّ فيهِ وَ لا شُبْهَةَ مَعَهُ، وَ لا باطِلَ عِنْدَهُ وَلا بِدْعَةَ لَدَيْهِ، اَللّهُمَّ نَوِّرْ
كه شكى در آن نباشد و شبهه اى بجاى نماند و باطلى در آن نباشد و بدعتى بجاى نماند خدايا روشن كن
بِنُورِهِ كُلَّ ظُلْمَة، وَ هُدَّ بِرُكْنِهِ كُلَّ بِدْعَة، وَاهْدِمْ بِعِزَّتِهِ كُلَّ ضَلالَة، وَ اقْصِمْ
به نور او هر تاريكى را و درهم شكن به قدرتش هر بدعتى را و ويران كن بوسيله عزتش هر گمراهى را و بشكن
بِهِ كُلَّ جَبّار، وَ اَخْمِدْ بِسَيْفِهِ كُلَّ نار، وَ اَهْلِكْ بِعَدْلِهِ كُلَّ جَوْر، وَاَجْرِ
به دست او (پشت) هر گردنكشى را و خاموش كن به شمشيرش آتش هر فتنه را و نابود ساز با عدالت او هر ستمى را و حكمش را
حُكْمَهُ عَلى كُلِّ حُكْم، وَ اَذِلَّ بِسُلْطانِهِ كُلَّ سُلْطان، اَللّهُمَّ اَذِلَّ كُلَّ مَنْ
فوق تمام حكمها بگذران و بوسيله سلطنتش هر سلطانى را زبون كن خدايا خوار كن هر كه را
ناواهُ، وَ اَهْلِكْ كُلَّ مَنْ عاداهُ، وَ امْكُرْ بِمَنْ كادَهُ، وَ اسْتَأْصِلْ مَنْ جَحَدَهُ
قصد سوئى نسبت به او كند و نابود ساز هركه با او دشمنى كند وبه مكر خويش دچار كن آن كه درباره اش كيدى كند و ريشه كن ساز هركه را منكر
حَقَّهُ، وَاسْتَهانَ بِاَمْرِهِ، وَ سَعى فى اِطْفاءِ نُورِهِ، وَ اَرادَ اِخْمادَ ذِكْرِهِ، اَللّهُمَّ
حقش گردد و كارش را سبك شمارد و در خاموش كردن نورش كوشا باشد و بخواهد او را از ياد ببرد خدايا
صَلِّ عَلى مُحَمَّد الْمُصْطَفى، وَ عَلِىٍّ الْمُرْتَضى، وَ فاطِمَةَ الزَّهْرآءِ،
درود فرست بر محمّد مصطفى و على مرتضى و فاطمه زهرا
وَالْحَسَنِ الرِّضا، وَ الْحُسَيْنِ الْمُصَفّى، وَ جَميعِ الاْوْصِياءِ، مَصابيحِ
و بر حسن (داراى مقام تسليم و) رضا و بر حسين مصفى و تمامى اوصيا كه چراغهاى
الدُّجى، وَ اَعْلامِ الْهُدى، وَمَنارِ التُّقى، وَ الْعُرْوَةِ الْوُثْقى، وَالْحَبْلِ الْمَتينِ،
تاريكى و نشانه هاى هدايت و مشعلهاى پرهيزكارى و دست آويزهاى محكم و رشته هاى استوار
وَ الصِّراطِ الْمُسْتَقيمِ، وَ صَلِّ عَلى وَلِيِّكَ وَ وُلاةِ عَهْدِكَ، وَ الاَْئِمَّةِ مِنْ
و راه راست اند و درود فرست بر ولى خود و سرپرستان عهد و پيمانت و امامان از
وُلْدِهِ، وَ مُدَّ فى اَعْمارِهِمْ، وَ زِدْ فى اجالِهِمْ، وَ بَلِّغْهُمْ اَقْصى آمالِهِمْ ديناً
نسل او و عمرشان را دراز گردان و مدت زندگانيشان را زياد كن و به منتهاى آرزوهاشان در دين
وَدُنْيا وَآخِـرَةً، اِنَّـكَ عَلى كُـلِّ شَىْء قَديـرٌ.(37)
و دنيا و آخرت برسان كه تو بر هر چيزى قادر و توانايى.
يادآورى لازم:
بى شك همه افراد قادر نيستند اين همه اعمال را در شب و روز جمعه بجا آورند و در واقع دستوراتى است كه از هر يك از معصومين(عليهم السلام)به يارانشان داده شده و جمع ميان همه آنها آسان نيست و از آن جا كه اسلام شريعت سهل و آسان است ـ مخصوصاً در مورد مستحبّات ـ هر كس مى تواند به اندازه توان خود از ميان آنها گزينش كند و يا اين كه به صورت متناوب در شب ها و روزهاى جمعه انجام دهد. مهم آن است كه روح اخلاص و حضور قلب در انجام اين مستحبّات محفوظ باشد و با خواندن اين اذكار حقيقت آن در وجود انسان تجسّم يابد و متخلّق به آن گردد. البتّه بعضى از آنها اولويّت دارد مانند نماز جمعه، كه حتّى المقدور ترك نشود.
1. بحارالانوار، جلد 86، صفحه 313، حديث 18.
2 همان مدرك، صفحه 359، حديث 36.
3. خصال، جلد 2، صفحه 394، حديث 101.
4. ثواب الاعمال، صفحه 156.
5. كافى، جلد 3، صفحه 429، حديث 3.
6. بحارالانوار، جلد 86، صفحه 363، حديث 51.
7. سرائر، جلد 3، صفحه 577.
8. كافى، جلد 3، صفحه 429، حديث 4 و امالى شيخ صدوق، صفحه 399، حديث 16 و ثواب الاعمال، صفحه 158 و تهذيب، جلد 3، صفحه 19، حديث 68.
9. جمال الاسبوع، صفحه 226.
10. جمال الاسبوع، صفحه 227، و بحارالانوار، جلد 86، صفحه 158.
11. مصباح المتهجّد، صفحه 285 و بحارالانوار، جلد 86، صفحه 331 (با اندكى تفاوت).
12. وسائل الشيعه، جلد 5، باب 54 از ابواب صلاة الجمعه، حديث 10 و 11 و ثواب الاعمال، صفحه 108 و 114.
13. وسائل الشيعه، همان مدرك، حديث 4 و 6 و 9 و 14 و ثواب الاعمال، صفحه 105، 106، 107، 112.
14. وسائل الشيعه، همان مدرك، حديث 1 و تهذيب، جلد 3، صفحه 8، حديث 25.
15. عدة الداعى، صفحه 297.
16. كافى، جلد 3، صفحه 418، حديث 7 و 10.
17. همان مدرك، حديث 5.
18. همان مدرك، جلد 6، صفحه 510، حديث 4.
19. جمال الاسبوع، صفحه 366.
20. بحارالانوار، جلد 86، صفحه 352، حديث 29.
21. مقنعه، صفحه 156.
22. كافى، جلد 6، صفحه 299، حديث 19.
23. محاسن برقى، جلد 1، صفحه 225، حديث 149.
24. مصباح المتهجّد، صفحه 288.
25. امالى طوسى، صفحه 688، حديث 5.
26. بحارالانوار، جلد 99، صفحه 104.
27. همان مدرك، جلد 87، صفحه 24.
28. مصباح المتهجّد، صفحه 360.
29. بحارالانوار، جلد 86، صفحه 353، حديث 32.
30. ثواب الاعمال، صفحه 118.
31. مصباح المتهجّد، صفحه 377.
32. جمال الاسبوع، صفحه 452.
33. كمال الدين، جلد 2، صفحه 432، حديث 12.
34. جمال الاسبوع، صفحه 38.
35. بحارالانوار، جلد 52، صفحه 330، حديث 52.
36. جمال الاسبوع، صفحه 494.
37. مصباح المتهجّد، صفحه 406 و مصباح كفعمى، صفحه 546 (با مقدارى تفاوت).
|
